Neytendamál

Fjármálafyrirtækin leggja mikið á sig til að halda í viðskiptavini sína og eru í því skyni sífellt að leitast við að bæta a við þjónustu sína og bjóða sem best kjör. Á sama tíma eru fyrirtækin stöðugt að reyna að laða til sín viðskiptamenn annarra fjármálafyrirtækja, með því að bjóða betur. Samkeppnin á fjármálamarkaði er þannig mikil og reyndar það mikil að þetta er eitt af þeim atriðum sem lánshæfismatsfyrirtækið Moodys hefur metið sem aukna áhættu hjá íslenskum bönkum hvað lánshæfismat varðar. Það kom fram í erindi Janne Thomson frá Moodys á aðalfundi Fjármálaeftirlitsins 27. nóvember 2007.

Í ljósi framangreinds ætti það ekki að koma neinum á óvart að neytendamál eru eitt af áhersluatriðum SFF. Fyrir íslenskan almenning skiptir mestu að reglur fjármálamarkaðarins hér á landi séu í takt við það sem þekkist í löndunum í kringum okkur. Með því móti er stuðlað að samkeppnishæfum starfsskilyrðum hérlendra fjármálafyrirtækja og þeim auðveldað að vaxa og dafna á erlendum vettvangi og auka þannig styrk sinn til að geta sinnt heimamarkaðnum enn betur.

Þjónustustig íslenskra banka og sparisjóða er með því hæsta sem þekkist í heiminum. Þannig er hlutfallið landsmenn deilt með fjölda bankaútibúa lægra hér á landi en í öðrum Evrópuríkjum, þ.e. hvert útibú hefur færri viðskiptamenn að meðaltali en útibú banka í öðrum ríkjum. Greiðslumiðlun í íslensku bankakerfi er einnig mjög skilvirk og örugg, sem gefur viðskiptamönnum kost á að millifæra fjármuni milli banka og sparisjóða hvar sem er á landinu á rauntíma.

Árið 2003 gerði óháður aðili samanburð á þjónustugjöldum banka og sparisjóða á Norðurlöndum. Sú könnun leiddi í ljós að almenningur á Íslandi var að meðaltali að greiða einna lægstu þjónustugjöldin. Vaxtastig á Íslandi sveiflast hins vegar meira en í nágrannaríkjunum og síðustu misseri hafa vextir hér á landi verið langtum hærri en í nágrannaríkjum. Það veldur því að þau vaxtakjör sem viðskiptamönnum hérlendra banka bjóðast eru mun hærri en í nágrannaríkjunum. Vaxtamunurinn, þ.e. álagið sem bankar og sparisjóðir leggja á grunnvexti, virðist hins vegar vera sambærilegur á Íslandi og í nálægur ríkjum, sbr. útreikningar Yngva Arnar Kristinssonar sem kynntir voru á fundi SFF um vaxtamun í nóvermber 2007.

SFF hafa lagt áherslu á mikilvægi þess að reyna að auka skilvirkni á íslenskum skuldabréfamarkaði, til að ná niður vöxtum til framtíðar. Í þeim efnum mundi regluleg skuldabréfaútgáfa ríkisins á stórum skuldabréfaflokkum skipta miklu. Jafnframt skiptir miklu að einstakar ríkisstofnanir gangi ekki gegn peningamálastefnu landsins, eins og húsnæðislánastofnun ríkisins, Íbúðalánasjóður, hefur gert undanfarin misseri.

Hlutverk Fjármálaeftirlitins (FME) er m.a. að stuðla að stöðugum og trúverðugum fjármálamarkaði, þannig að hagsmunir viðskiptamanna fjármálafyrirtækja séu sem best tryggðir. FME ásamt Samkeppniseftirlitinu veita þannig virkt aðhald með fjármálamarkaðnum. Hins vegar er kostnaðarvitund viðskiptavina fjármálafyrirtækja það sem mestu skiptir og í þeim efnum er lykilatriði að gjöld, vextir og skilmálar séu gagnsæ og uppi á borðinu. Allir íslenskir bankar og sparisjóðir hafa um árabil tryggt gagnsæi með því að hafa verðskrá aðgengilega, bæði á heimasíðu og í útibúum sínum.

Hérlendis eru starfandi tvær úrskurðarnefndar til hagsbóta fyrir neytendur fjármálaþjónustu, þ.e. úrskurðarnefnd um viðskipti við fjármálafyrirtæki sem SFF, Neytendasamtökin og viðskiptaráðuneyti standa að, og úrskurðarnefnd í vátryggingamálum sem sömu aðilar standa að. Báðar nefndirnar eru vistaðar hjá Fjármálaeftirlitinu. Nánari upplýsingar um nefndirnar eru á eftirfarandi tenglum:

Úrskurðarnefnd um viðskipti við fjármálafyrirtæki

Úrskurðarnefnd í vátryggingamálum

Leiðbeiningarreglur um aukna neytendavernd barna