Peningaþvætti

Hvað er peningaþvætti?

Talað er um að þvo fjármuni eða peningaþvætti þegar uppruni fjárs sem er illa fengið er hulinn eða hann leyndur svo að fjármunanna virðist hafa verið aflað með löglegri starfsemi. Illa fengið fé getur t.d. átt uppruna sinn í fíkniefnabroti, stórfelldu skattabroti eða auðgunarbroti. Með því að leyna uppruna fjárs vegna slíkra brota er komið í veg fyrir að upp komist um eignarhald þessa fjárs en aðilum engu að síður gert kleift að nota það án grunsemda.

Dæmi um þetta má nefna að afrakstur fíkniefnasölu getur verið mikill og yfirleitt um reiðufé að ræða. Ef um umtalsverða fjármuni að ræða getur verið erfitt fyrir fíkniefnasala að útskýra fyrir fjármálafyrirtæki hvers vegna hann vill leggja svo mikið reiðufé inn á reikning. Á sama hátt myndi t.d. vekja athygli ef hann reyndi að kaupa sér fasteign eða dýra skartgripi með reiðufé.

Vegna þessa er nauðsynlegt fyrir fíkniefnasalann að þvætta þetta illa fengna fé og láta líta út fyrir að því hafi verið aflað heiðarlega. Hann getur t.d. stofnað rekstur í atvinnugrein sem almennt er viðurkennt að skili miklum tekjum í reiðufé, fært hina illa fengnu fjármuni inn í reksturinn og greitt sér laun eða arð af þeim. Þá fær hann reiðufénu breytt í laun eða arð sem hann getur lagt inn á bankareikning og tekið þaðan út og notað án grunsemda.

Aðilar sem lög um peningaþvætti ná til

Undir lög um peningaþvætti falla eftirtaldir aðilar:

Fjármálafyrirtæki samkvæmt skilgreiningu laga um fjármálafyrirtæki.
Líftryggingafélög og lífeyrissjóðir.
Vátryggingamiðlarar og vátryggingaumboðsmenn samkvæmt lögum um miðlun vátrygginga þegar þeir miðla líftryggingum eða öðrum söfnunartengdum tryggingum skv. 23. gr. laga um vátryggingastarfsemi, nr. 60/1994.
Útibú erlendra fyrirtækja sem staðsett eru á Íslandi og falla undir fyrri lið.
Einstaklingar eða lögaðilar sem í atvinnuskyni stunda gjaldeyrisviðskipti eða yfirfærslu peninga og annarra verðmæta.
Lögmenn og aðrir lögfræðingar í eftirfarandi tilvikum: i. þegar þeir sjá um eða koma fram fyrir hönd umbjóðanda síns í hvers kyns fjármála- eða fasteignaviðskiptum; ii. þegar þeir aðstoða við skipulagningu eða framkvæmd viðskipta fyrir umbjóðanda sinn hvað varðar kaup og sölu fasteigna eða fyrirtækja, sjá um umsýslu peninga, verðbréfa eða annarra eigna umbjóðanda síns, opna eða hafa umsjón með banka-, spari- eða verðbréfareikningum, útvega nauðsynlegt fjármagn til að stofna, reka eða stýra fyrirtækjum eða stofna, reka eða stýra fjárvörslusjóðum, fyrirtækjum og áþekkum aðilum.
Endurskoðendur.
Aðrir einstaklingar og lögaðilar þegar þeir í starfi sínu inna af hendi sömu þjónustu og talin er upp í f-lið, t.d. skattaráðgjafar eða aðrir utanaðkomandi ráðgjafar.
Fasteigna-, fyrirtækja- og skipasalar.
Einstaklingar eða lögaðilar sem í atvinnuskyni selja hluti sem greitt er fyrir með reiðufé, hvort sem viðskiptin fara fram í einni greiðslu eða fleiri sem virðast tengjast hver annarri, að fjárhæð 15.000 evrur eða meira miðað við opinbert viðmiðunargengi eins og það er skráð hverju sinni.
Þjónustuaðilar á sviði fjárvörslu og fyrirtækjaþjónustu.
Einstaklingar eða lögaðilar sem hlotið hafa starfsleyfi á grundvelli laga um happdrætti, eða til reksturs fjársafnana og happdrætta á grundvelli sérlaga þegar greiddir eru út vinningar.