Ríflega 700 milljarðar í skatta og gjöld á fimm árum

Tekjur ríkis og sveitarfélaga af starfsemi banka og tryggingafélaga frá og með árinu 2021 nema rúmlega 710 milljörðum króna að núvirði. Því er erfitt að sjá að ríkið hafi ekki haft nægar tekjur af fjármálageiranum, nú þegar frekari skattheimta hefur verið boðuð.

Þetta kom fram í viðtali Viðskiptablaðsins við Heiðrúnu Jónsdóttur, framkvæmdastjóra SFF, í sérblaði sem gefið var út í tilefni SFF dagsins 2026.

Þar ræðir Heiðrún meðal annars eignarhald bankanna og þá staðreynd að í dag eru lagðir þrír skattar á fjármálafyrirtæki hér á landi sem önnur fyrirtæki greiða ekki, auk eftirlitsgjalds vegna rekstrar Fjármálaeftirlitsins og gjald til að fjármagna rekstur embættis Umboðsmanns skuldara.

Sértækir skattar og gjöld námu um 21 milljarði króna hjá viðskiptabönkunum fjórum og vátryggingafélögunum fjórum á síðasta ári. Á síðustu fimm árum nemur upphæðin samtals 102 milljörðum króna að núvirði, eða 88 milljörðum á verðlagi hvers árs.

Illa ígrunduð hugmynd

Í viðtali Viðskiptablaðsins við Heiðrúnu er fjallað um áform um að hækka skatta á fjármálafyrirtæki. Þau áform komu fyrst fram þegar fjármála- og efnahagsráðherra kynnti fjármálaáætlun sína, en útfærsla hinnar fyrirhuguðu skattahækkunar var ekki rakin nánar. Áður hafði fjármálaráðherra sagt í viðtali að til skoðunar væri að skattleggja hagnað banka vegna verðbólgu, sem hafi verið meiri en reiknað var með.

„Ríkisstjórn Íslands, með flokkum sem lofuðu fyrir kosningar að hækka ekki skatta á almenning og fyrirtæki, hefur nú boðað aukna skattheimtu sem er ýmist orðað „fyrirtæki í fjármálaþjónustu“ eða á „bankana“. Óljóst er hvernig þessi umtalsverða boðaða skattahækkun verður útfærð, hvort um sé að ræða tímabundna eða varanlega skattheimtu og að hverjum hún beinist enda eru mörg fyrirtæki í fjármálaþjónustu, ekki eingöngu bankar,“ sagði Heiðrún í viðtalinu. Þar að auki væri óljóst á hvaða skattstofni yrði byggt, enda áhrif verðbólgu á afkomu banka margvísleg.

„Að setja enn einn sértækan skatt á fjármálakerfið eða hækka núverandi skatta, virðist afar illa ígrunduð hugmynd, svo ekki sé fastar að orði kveðið.“

Hundruð milljarða til hins opinbera frá lækkun bankaskatts

Í viðtalinu kom einnig fram að frá árinu 2021 hefðu ríki og sveitarfélög haft um 710 milljarða króna tekjur af starfsemi banka og tryggingafélaga, en árið 2021 er fyrsta heila árið sem leið eftir lækkun bankaskatts.

Ríkið seldi hlut sinn í Íslandsbanka fyrir 234 milljarða að núvirði í núverandi skattaumhverfi og hefur þar að auki fengið 145 milljarða í arð frá Íslandsbanka og Landsbankanum á þessu tímabili. Áætlaðar skatttekjur ríkisins af starfsemi bankanna, þar með taldar skatttekjur af launum starfsmanna, nema um 330 milljörðum króna að núvirði á tímabilinu. Þar af eru yfir 100 milljarðar vegna sértækra skatta og gjalda sem ekki leggjast á aðra atvinnustarfsemi hér á landi. Um 90 milljarðar voru vegna launatengdra skatta og rúmlega 141 milljarður var greiddur í hefðbundinn tekjuskatt lögaðila.