SFF gera alvarlegar athugasemdir við áhrifamat vegna hækkunar sérstaks skatts á fjármálafyrirtæki

Vísað er til minnisblaðs fjármála- og efnahagsráðuneytisins, dags. 17. nóvember sl., sem efnahags- og viðskiptanefnd kallaði eftir, þann 20. október sl. Nefndin óskaði eftir forsendum og áhrifamati vegna hækkunar sérstaks skatts á fjármálafyrirtæki. SFF telja nauðsynlegt að vekja athygli á því að minnisblaðið svarar ekki spurningunum um forsendur og heildaráhrif skattahækkunarinnar; sem hlýtur að þurfa að vera mat á áhrifum á ríkissjóð, atvinnulífið, almenning og þjóðarbúið í heild.

1. Nettóáhrif á ríkissjóð eru ekki metin

Áætlaðir 6 ma.kr. í aukna skattheimtu eru brúttótekjur af boðaðri skattahækkun, en ekki nettótekjur þegar tekið hefur verið tillit til áhrifa skattahækkunarinnar á aðrar tekjur ríkissjóðs.  

Ekki er lagt tölulegt mat á heildaráhrif breytingarinnar, til að mynda hver nettóávinningur ríkissjóðs verður þegar áhrif á aðrar skatttekjur, arðgreiðslur og verðmæti eignarhlutar ríkisins í Landsbankanum, ásamt öðrum afleiddum áhrifum, hafa verið tekin með í reikninginn.  

Spurningin er því hversu mikið situr eftir hjá ríkissjóði þegar allt er talið.

2. Hagsmunir ríkisins sem eiganda Landsbankans eru ekki metnir

Ríkið á í reynd um 99,8% af útistandandi hlutafé Landsbankans og verður bankinn að óbreyttu stærsti einstaki greiðandi skattsins. Þrátt fyrir það er ekki lagt tölulegt mat á áhrif skattahækkunarinnar á arðgreiðslur Landsbankans, framtíðararðgreiðslugetu eða verðmæti eignarhlutar ríkisins í minnisblaðinu. Framangreint er umhugsunarvert í ljósi þess að ein forsenda lækkunar bankaskattsins árið 2020 var að auka verðmæti bankaeigna ríkisins. Bankasýsla ríkisins mat árið 2019 að lækkunin gæti aukið verðmæti eignarhluta ríkisins í Landsbankanum og Íslandsbanka. Ef þessi áhrif þóttu skipta máli þegar skatturinn var lækkaður er eðlilegt að þau séu einnig metin þegar skatturinn er hækkaður.

3. Fyrirliggjandi gögn um skattbyrði fá ekki fullnægjandi vægi

Fyrirhuguð hækkun er ekki lögð til í tómarúmi. Fyrirliggjandi samanburður bendir til þess að sértækir skattar á íslenska banka séu þegar margfalt hærri en að meðaltali í Vestur-Evrópu, miðað við eignir. Samkvæmt greiningu KPMG voru sértækir skattar fimmfaldir á við önnur lönd Vestur-Evrópu miðað við eignir árið 2025 og hefðu verið um sjöfalt hærri hefði boðuð skattahækkun tekið gildi. Ísland sker sig jafnframt úr að því leyti að sértækir skattar eru lagðir á skuldir, hagnað og laun samtímis, eitt ríkja Vestur-Evrópu samkvæmt greiningu KPMG.3 Seðlabanki Íslands hefur einnig bent á að skattgreiðslur íslensku kerfislega mikilvægu bankanna séu með þeim hæstu í Evrópu.

4. Forsendur og uppbygging skattsins eru ekki endurmetnar

Lögbundið markmið sérstaka skattsins tengist enn kostnaði ríkissjóðs vegna endurreisnar fjármálakerfisins og áhættu. Fyrirliggjandi greiningar bentu þó til þess að beinn kostnaður ríkisins af endurreisn bankanna hefði verið endurheimtur fyrir áratug og lagaumhverfi þegar kemur að áhættu og áhættustýringu hefur tekið stakkaskiptum á undanförnum árum.

Seðlabanki Íslands hefur áður talið erfitt að sjá að sérstaki bankaskatturinn samræmdist almennum sjónarmiðum um skilvirka og lítið bjagandi skattheimtu og talið heppilegt að skatturinn yrði með tímanum lagður af. Það kallar á efnislegt endurmat á því hvort forsendur og uppbygging skattsins, sem mótaðar voru við allt aðrar aðstæður, eigi enn við.

5. Heildarálögur hafa þegar aukist á ný

Við mat á skattbyrði þarf að horfa til heildarmyndarinnar. Þegar saman eru teknir sértækir skattar og kostnaður vegna óvaxtaberandi bindiskyldu hafa álögur á bankana þegar færst aftur að því marki sem gilti áður en bankaskatturinn var lækkaður.

Hækkun óvaxtaberandi bindiskyldu úr 1% í 3% árin 2023 og 2024 skiptir þar verulegu máli. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur lýst slíkri bindiskyldu sem ígildi skatts á banka. Þetta samhengi þarf að koma fram þegar heildaráhrif frekari skattahækkunar eru metin.

6. Fyrirliggjandi ábendingar um þjóðhagsleg áhrif eru ekki teknar til efnislegrar skoðunar

Fjöldi aðila hefur bent á möguleg áhrif sértækra bankaskatta á fjárfestingu, hagvöxt, samkeppnishæfni og opinber fjármál. Einnig liggja fyrir erlendar rannsóknir og ábendingar alþjóðastofnana um að slíkir skattar geti haft víðtækari áhrif en bein tekjuöflun gefur til kynna.

Ekki þarf að fallast fyrir fram á hverja rannsókn eða hvert mat. En þegar lagt er til að skattur, sem þegar er hár í alþjóðlegum samanburði, verði hækkaður verulega og hækkunin gerð varanleg þarf áhrifamatið þó að taka efnislega afstöðu til þessara gagna. Almenn umfjöllun eða upptalning mögulegra áhrifa kemur ekki í stað tölulegs mats. Engin fylgiskjöl, útreikningar, rökstuddar forsendur eða gögn fylgja minnisblaðinu.

7. Engin raunveruleg valkostagreining liggur fyrir

Ekki verður séð að lagt hafi verið mat á hvort hækkun sérstaks skatts á skuldir sé hagkvæmasta leiðin til að afla ríkissjóði sömu tekna. Ekki liggur fyrir samanburður við breiðari tekjuöflunarleiðir eða mat á mismunandi áhrifum þeirra á hagkerfið og tekjur ríkissjóðs.  

Valkostagreining er sérstaklega mikilvæg þegar skattstofninn er þröngur og fyrirliggjandi gögn benda til þess að skatturinn geti haft bjagandi áhrif.

8. Sólarlagsákvæði nauðsynlegt ef markmið er viðbragð við tímabundnu ástandi

Ef ekki er fallið frá fyrirhugaðri hækkun bankaskatts telja SFF nauðsynlegt að lögfesta skýrt sólarlagsákvæði sem tryggir að hækkunin verði tímabundin en festist ekki varanlega í sessi.

Ljóst er að sérstakur skattur á fjármálafyrirtæki er óháður afkomu og efnahagsaðstæðum hverju sinni. Sé markmiðið að bregðast við tímabundnum aðstæðum er eðlilegt að skattlagningin væri einnig tímabundin með skýru sólarlagsákvæði. Slíkt ákvæði skapar nauðsynlegan fyrirsjáanleika, m.a. þegar kemur að fjármögnun bankakerfisins og annarra fyrirtækja hérlendis.

Alþjóðastofnanir á borð við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn (AGS), OECD og framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hafa lagt áherslu á mikilvægi fyrirsjáanlegs skattumhverfis, samkeppnishæfni og reglubundins mats á áhrifum opinberra ráðstafana. Þá hafa AGS og ESB beinlínis ráðlagt fjölda ríkja sem ráðist hafa í hækkun sértækra skatta á fjármálafyrirtæki að tímabinda skattahækkunina með skýru sólarlagsákvæði. Þá má einnig benda á nýleg ummæli seðlabankastjóra á opnum fundi efnahags- og viðskiptanefndar dags. 3. nóvember sl.4 Sólarlagsákvæði væri því hófleg og málefnaleg leið til þess að koma til móts við tímabundna tekjuöflunarþörf ríkissjóðs án þess að festa enn frekar í sessi þá sérstöku skattbyrði sem þegar hvílir á íslenskum fjármálafyrirtækjum.  

Án mats á nettóáhrifum á ríkissjóð, hagsmunum ríkisins sem eiganda Landsbankans, fyrirliggjandi gögnum um skattbyrði, núverandi forsendum skattsins, þjóðhagslegum áhrifum og öðrum leiðum til tekjuöflunar liggur ekki fyrir hvort fyrirhuguð hækkun skili ríkissjóði þeim ávinningi sem gert er ráð fyrir.

Jafnframt telja SFF að enn skorti á greiningu á mögulegum neikvæðum áhrifum skattahækkunarinnar á fjárfestingu, samkeppnishæfni og hagvöxt. Án heildstæðs áhrifamats verður því hvorki lagt fullnægjandi mat á ávinning skattahækkunarinnar, né mögulegan kostnað hennar fyrir efnahagslífið í heild.

Að öðru leyti er vísað til fyrri umsagna SFF um málið og fylgigagna í heild, þar sem frekari sjónarmið koma fram um aðra þætti málsins. Samtökin eru reiðubúin til samtals verði eftir því óskað.

Nýjustu umsagnir

SFF gera alvarlegar athugasemdir við áhrifamat vegna hækkunar sérstaks skatts á fjármálafyrirtæki

Atvinnulífið gagnrýnir stjórnvöld vegna skorts á samráði við innleiðingu nýrrar reglugerðar um rýni erlendra fjárfestinga

Umsögn um drög að reglugerð um afmörkun viðkvæmra sviða samkvæmt lögum um rýni á fjárfestingum erlendra aðila vegna þjóðaröryggis og allsherjarreglu

SFF leggja áherslu á öflugar rannsóknir á skipulagðri brotastarfsemi

Kallað eftir auknu samráði og áherslu á fjármálalæsi í menntastefnu

Umsögn um frumvarp til breytinga á lögum um kílómetragjald á ökutæki

Atvinnulífið leggur áherslu á einfaldara regluverk í umsögn um ný bókhaldslög

SFF vilja að fjármálalæsi fái aukið vægi í menntastefnu

Umsögn um mál S-201/2026

Umsögn um áformaðar breytingar á lögum um fasteignalán til neytenda

Umsögn um frumvarp til laga um varfærniskröfur til verðbréfafyrirtækja

Umsögn SFF um áformað frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 70/2020 og lögum nr. 98/1999

Umsögn um frumvarp til laga um breytingu á lögum um hlutafélög og lögum um einkahlutafélög (EES-innleiðing)

SFF leggjast gegn auknum bankaskatti - Umsögn um frumvarp til fjárlaga 2027

SFF leggjast alfarið gegn auknum bankaskatti – skyndilausn sem getur haft langtímaafleiðingar

SFF taka undir mikilvægi einföldunar og eflingu samkeppnishæfni Evrópu

Umsögn um drög að frumvarpi um aðgerðir gegn skipulagðri brotastarfsemi

Tímabundin aðlögun á nýjum reglum um eiginfjárkröfur til lánastofnana vegna markaðsáhættu

Umsögn um áætlun um innleiðingu EES-gerða á fjármálamarkaði

Þátttaka SFF í forsamráði um efnistök grænbókar um fjarskipti og netöryggi

Mikilvægt að efla varnir gegn skipulagðri brotastarfsemi

Þingmálaskrá og umsagnir SFF á yfirstöðnum þingvetri

Athygli vakin á nauðsyn fjármálalæsis

Umsögn um frumvarp til laga um breytingu á lögum um hluta- og einkahlutafélög

Umsögn SFF um frumvarp til laga um varfærniskröfur til verðbréfafyrirtækja

SFF leggjast gegn áformum stjórnvalda um aukna skattheimtu

Umsögn um þátttöku Íslands í samstarfsáætlunum ESB 2028–2034

Umsögn SFF um drög að frumvarpi til laga til breytinga á lögum um ökutækjatryggingar

Sameiginleg umsögn um drög að frumvarpi til breytinga á lögum um hlutafélög og einkahlutafélög

Það er til mikils að vinna að innleiðing frá T+2 yfir í T+1 gangi hnökralaust fyrir sig hérlendis

Umsögn um frumvarp til laga um réttindavernd fatlaðs fólks

Umsögn SFF um áform um setningu laga til breytinga á lögum um ökutækjatryggingar

Rýni á fjárfestingum erlendra aðila

Drög að frumvarpi til laga um varfærniskröfur verðbréfafyrirtækja

Þingmálaskrá og umsagnir SFF frá september 2025 til janúar 2026

Umsögn um drög að reglugerð um breytingu á reglugerð nr. 1240/2015 um framkvæmd áreiðanleikakannana vegna upplýsingaöflunar á sviði skattamála

Umsögn um áform um innleiðingu reglugerðar (ESB) 2025/2075, um breytingu á reglugerð (ESB) nr. 909/2014 að því er varðar styttingu uppgjörstíma viðskipta með fjármálagerninga (T+1).

Umsögn SFF um drög að Atvinnustefnu Íslands – Vaxtarplan til 2035

Umsögn: Stafrænar umbætur hafa dregist of lengi – Tímabært að ljúka ferlinu

Umsögn SFF um frumvarp til laga um markaði fyrir sýndareignir (MiCA)

Umsögn um frumvarp vegna breytinga á lögum um Náttúruhamfaratryggingu

Umsögn: Tekjuskattur og staðgreiðsla opinberra gjalda

Stefna í neytendamálum til ársins 2030 - SFF fagna áherslu á fjármálalæsi

Umsögn vegna draga að frumvarpi til laga um breytingu á ýmsum lögum um skatta og gjöld o.fl. (tollar, skilagjald o.fl.)

Umsögn um frumvarp til laga um kílómetragjald á ökutæki.

Innleiðing reglugerða Evrópusambandsins um varfærniskröfur til lánastofnana (CRR III)

Umsögn um rýni á fjárfestingum erlendra aðila

Umsögn í samráðsgátt - frumvarp til laga um réttindavernd fatlaðs fólks

Umsögn til Alþingis um stafrænan viðnámsþrótt (DORA)

Umsögn um lagafrumvarp um verðbréfun

Umsögn til breytinga á ýmsum lögum vegna fjárlaga fyrir árið 2026

Umsögn um innleiðingu reglugerðar ESB um varfærniskröfur til lánastofnana (CRR III)

Umsögn um frumvarp til laga um breytingar á ýmsum lögum varðandi stafræna málsmeðferð hjá sýslumönnum og dómstólum

Umsögn um áætlun um innleiðingu EES-gerða á fjármálamarkaði

Umsögn SFF um áform um atvinnustefnu Íslands til 2035

Umsögn um drög að forgangslista við hagsmunagæslu Íslands gagnvart Evrópusambandinu árin 2024 – 2029

Umsögn um frumvarp um rýni á fjárfestingum erlendra aðila

Umsögn SFF um frumvarp til laga um stafrænan viðnámsþrótt fjármálamarkaðar

Umsögn um drög að frumvarpi til laga um breytingar á varnarmálalögum nr. 34/2008 (netöryggi)

Umsögn SFF um frumvarp til laga um kílómetragjald á ökutæki

Umsögn um frumvarp um greiðslur yfir landamæri í evrum

Umsögn um frumvarp vegna innleiðingar reglugerðar um varfærniskröfur til lánastofnana (CRR III)

Umsögn um drög að frumvarpi um breytingu á lögum um meðferð sakamála, almennum hegningarlögum o.fl.

Umsögn um markað fyrir sýndareignir (MiCA)

Rafrænar skuldaviðurkenningar: Þjóðhagslegur ávinningur rafrænna þinglýsinga nái alla leið

Umsögn SFF um skýrslu um kolefnismarkaði

Umsögn SFF til Alþingis um stuðningslán til rekstraraðila í Grindavíkurbæ vegna jarðhræringa á Reykjanesskaga

Umsögn um áform vegna innleiðingar á nýjum bankapakka ESB

Umsögn vegna innleiðingar sjálfbærnireikningsskilatilskipunar ESB (CSRD)

Umsögn um drög að frumvarpi um stafrænan viðnámsþrótt fjármálamarkaðar (DORA)

Umsögn vegna fyrirhugaðra breytinga á eiginfjárbindingu og eiginfjárkröfu í framkvæmdafjármögnun

Umsögn vegna mögulegrar hækkunar á kaupauka hjá innlendum verðbréfafyrirtækjum

Umsögn SFF um áform um breytingu á lögum um meðferð sakamála o.fl.

Umsögn um drög að reglugerð um útgáfu vottorða, álitsgerða, faglegra yfirlýsinga og skýrslur heilbrigðisstarfsmanna

Umsögn SFF til Alþingis um frumvarp til laga um breytingar á lögum um aðgerðir gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka

Umsögn SFF um frumvarp um breytingu á umferðarlögum

Umsögn SFF um frumvarp um breytingar á lögum um réttindagæslu fyrir fatlað fólk

Umsögn SFF um frumvarp til laga um breytingu á lögum um tekjuskatt (barnabætur, sérstakur vaxtastuðningur)

Umsögn SFF um tillögur að endurskoðun greinasviða aðalnámskrá grunnskóla

Umsögn SFF um drög að frumvarpi um ýmsar lagfæringar á löggjöf á fjármálamarkaði

Umsögn SFF um frumvarp til laga um breytingu á lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, nr. 129/1997 (fjárfestingarkostir viðbótarlífeyrissparnaðar)

Umsögn SFF um frumvarp til laga um breytingar á lögum um aðgerðir gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka

Umsögn SFF til Alþingis um frumvarp til laga um sjúklingatryggingu

24 ábendingar til starfshóps um gullhúðun EES-reglna

Umsögn SFF til Alþings við frumvarp um Seðlabanka Íslands (rekstraröryggi í greiðslumiðlun)

Umsögn SFF til Alþingis við frumvarp um fyrirtækjaskrá ofl.

Umsögn um áform í samráðsgátt um gerð frumvarps til laga um breytingu á ýmsum lögum á fjármálamarkaði (lagfæringar)

Umsögn SFF til Alþingis um frumvarp um breytingar á lögum um greiðsluaðlögun einstaklinga

Umsögn SA og SFF um breytingu á lögum um Seðlabanka Íslands (rekstraröryggi í greiðslumiðlun)

Umsögn SFF til Alþingis um frumvarp til laga um kílómetragjald vegna notkunar hreinorku- og tengiltvinnbifreiða

Umsögn SFF til Alþingis vegna frumvarps til laga um breytingar á lögum um lögheimili og aðsetur, lögum um mannvirki og lögum um brunavarnir

Umsögn um drög að frumvarpi til laga um slit ógjaldfærra opinberra aðila (ÍL-sjóður)

Umsögn um drög að frumvarpi um breytingu á lögum um aðför og nauðungarsölu

Umsögn SFF og SA um drög að frumvarpi um breytingar á réttarfarslöggjöf (miðlun og form gagna, fjarþinghöld og birting ákæru í stafrænu pósthólfi)

Umsögn um frumvarp til laga um breytingu á ýmsum lögum vegna brunavarna í húsnæði þar sem fólk hefur búsetu

Umsögn um frumvarp til nýrra laga um sjúklingatryggingu

Umsögn vegna áforma um frumvarp til laga um kílómetragjald

Umsögn SFF um drög að frumvarpi um breytingar á lögum um greiðsluaðlögun einstaklinga

Umsögn SFF, SA og VÍ um frumvarp til breytinga á lögum um endurskoðendur og endurskoðun og lögum um ársreikninga

Umsögn um áform um breytingar á lögum um söfnunarkassa og lögum um Happdrætti Háskóla Íslands (Peningaþvætti)